Naast onderwijs schenkt het departement LA eveneens aandacht aan de uitbouw van projecten op het vlak van projectmatig wetenschappelijk onderzoek en dienstverlening in het studiegebied gezondheidszorg. De onderzoeksactiviteiten beogen een wederzijdse bevruchting met het werkveld en de opleiding. De projecten concentreren zich rond drie hoofdthema's: de ontwikkeling van nieuwe toetsen en de aanpassing van bestaande testbatterijen voor diagnostisch onderzoek van taalvaardigheden alsook onderzoek naar aspecten die centraal staan in therapie van taal- en spraakproblemen. Voorbeelden van onderzoeksprojecten:

De rol van temperament in ontwikkelingsstotteren | K. Eggers

Rothbart (1988) definieert temperament als biologisch bepaalde individuele verschillen in reactiviteit en zelfregulatie. Deze individuele verschillen worden mede bepaald door maturatie, omgevingsfactoren en leerervaringen. Reactiviteit verwijst naar de mate van reageren (snelheid, intensiteit, …) van de fysiologische en gedragsystemen. Onder zelfregulatie verstaat ze de processen die deze reactiviteit faciliteren of inhiberen. In deze studie willen we nagaan welk de rol is van temperament bij het ontstaan en de ontwikkeling van stotteren. In een pilootstudie gingen we na of er verschillen zijn in temperamentstructuur bij kinderen die stotteren, kinderen die niet stotteren en kinderen met stembandknobbels.

De temperamentstructuur werd bepaald aan de hand van de Nederlandse vertaling van de ‘Children’s Behavior Questionnaire (CBQ; Van den Bergh B.R.H. & Ackx M., 2003), een oudervragenlijst. De deelnemers waren 60 kinderen die stotteren, 60 kinderen die niet stotteren en 40 kinderen met stembandknobbels, met een leeftijd van 3;0 tot 8;11 jaar. De deelnemers werden gematcht op leeftijd (+/-2M) en geslacht. Voor kinderen die stotteren vonden we evidentie voor een verhoogde reactiviteit (motorische activiteit) en een verlaagde zelfcontrole (inhibitorische controle en verdelen van aandacht).

De gevonden verschillen worden momenteel verder bestudeerd aan de hand van specifieke gedragsexperimenten. Het onderzoek gebeurt in samenwerking met Prof. Dr. L. De Nil (K.U.Leuven & U. of Toronto, departement Logopedie & Audiologie) en Prof. Dr. B. Van den Bergh (K.U.Leuven, faculteit Psychologische en Pedagogische Wetenschappen).

Is detectie van dyslexie mogelijk op basis van het fonologisch bewustzijn? | R. Elen

In de literatuur is er evidentie voor het gegeven dat het fonologisch bewustzijn, bepaald op kleuterleeftijd, een goede voorspeller zou zijn voor de latere leesvaardigheid van kinderen. Op basis van dit onderzoeksproject willen we onderzoeken of het fonologisch bewustzijn op kleuterleeftijd een predictieve waarde heeft voor beginnende leesvaardigheid. Hiertoe worden kinderen longitudinaal gevolgd.

De studie werd in 2000 aangevat met 200 kinderen, gerekruteerd in diverse kleuterscholen en op basis van bepaalde inclusie- en exclusiecriteria uit de eerste kleuterklas. Op kleuterleeftijd en in elk leerjaar van de lagere school werd van de kinderen de Proef Fonologisch Bewustzijn (PFB, ontwikkeld door Rik Elen) afgenomen. In functie van de bepaling van het niveau aan leesvaardigheid bij elk kind werd vanaf het eerste studiejaar ook de drie-minuten-toets (DMT) van Verhoeven (1995) afgenomen.

In 2006 werd het onderzoek van dezelfde kinderen (ondertussen herleid tot 176 – uitvallers op basis van niet meer traceerbaar, weigering ouders nog langer aan het onderzoek mee te werken,…) in het derde leerjaar voorbereid.

Het onderzoek (analyse en interpretatie) wordt verder gezet tijdens het academiejaar 2006-2007.

Onderzoek naar de bruikbaarheid van de Taaltoets Alle Kinderen in Vlaanderen | E. Manders, C. Cornette en L. Peeters

De doelstelling van dit project is het ontwikkelen van een Vlaamse normering en aanpassing van een bestaande (Nederlandse) testbatterij voor het nagaan van taalvaardigheden, nl. de Taaltoets Alle Kinderen (TAK, Verhoeven en Vermeer 2001). Uit de resultaten van een bevraging (Dreesen 2003) blijkt dat vele Vlaamse logopedisten de nood aanvoelen aan specifieke Vlaamse normen van oorspronkelijk Nederlandse testinstrumenten.

In de loop van de voorbije academiejaren werd de TAK, in het kader van een aantal eindwerken, afgenomen bij 736 kinderen met een leeftijd tussen 4;3 en 8;6 j. Tijdens het academiejaar 2006-2007 worden een aantal te beperkte leeftijdsgroepen verder aangevuld, zowel bij de Nederlandstalige als bij de allochtone kinderen. Verder worden de tot nu toe verzamelde gegevens verder geanalyseerd, ook op kwalitatief vlak (o.a. via itemanalyse).

Ontwikkeling en normering van een diagnostisch instrumentarium voor dyslexie bij jong-volwassenen | A. Geudens, L. Cuyvers, K. Schraeyen en V. Janssens

Onderzoek en praktijkervaringen in binnen- en buitenland wijzen uit dat steeds meer jongeren met dyslexie de stap naar het hoger onderwijs zetten. Een belangrijk knelpunt is dat screeningsinstrumenten voor jongeren in Vlaanderen en Nederland niet beschikbaar of onbetrouwbaar zijn. Deze lacune plaatst zowel het veld, het onderwijs, het onderzoek als het beleid voor cruciale vraagtekens. De centrale doelstelling van dit onderzoeksproject is een wetenschappelijk onderbouwd en genormeerd instrumentarium te ontwikkelen voor diagnostiek van dyslexie bij jong-volwassenen.

De eerste fase van het onderzoek bestaat uit de ontwikkeling van een zo optimaal mogelijk betrouwbare testbatterij in nauw overleg met het werkveld en onderzoekscentra. In deze fase worden bestaande toetsen geëvalueerd met het oog op de diagnostiek van dyslexie bij volwassenen. De tweede fase van het project bestaat uit onderzoek naar normering van de geselecteerde testbatterij voor diagnostiek van jong-volwassenen. Op basis van het geselecteerde instrumentarium zal worden onderzocht welke testen aanvullende normeringsgegevens vereisen en welke betrouwbare toetsen in aanmerking komen voor nieuwe normeringsgegevens voor de doelgroep. In een derde fase worden de normeringsgegevens gevalideerd door zowel experimenteel onderzoek als diagnostisch onderzoek bij jongeren op het Multidisciplinair Diagnostisch Centrum voor Leerstoornissen (MDCL) dat in september 2006 wordt opgestart op de Lessius Hogeschool.

Het onderzoek start in het academiejaar 2006-2007 en verloopt in samenwerking met nationale en internationale wetenschappers alsook het werkveld.