Departementale onderzoeksgroepen

Om de verwevenheid van het wetenschappelijk onderzoek met de opleiding te versterken heeft het departement in 1999 departementale onderzoeksgroepen (DOG's) opgericht die het onderzoek stimuleren en kanaliseren in de richting van (toegepast) wetenschappelijk onderzoek op het brede terrein van de opleiding. Zo zijn de volgende onderzoeksgroepen in het leven geroepen: culturele studies, Journalism Studies, taal en computer, taaltechnologie, tolkwetenschap, vertaalwetenschap en tekstwetenschap. Op die manier beoogt het departement het onderzoekerspotentieel dat het laatste decennium door de promotie van eigen personeelsleden en de instroom van doctores is versterkt, te richten op die domeinen die het curriculum van de opleiding ondersteunen. Een belangrijk aspect hierbij is dat het opstarten van wetenschappelijke projecten vanuit het departement Toegepaste Taalkunde financieel en logistiek ondersteund wordt.

Projecten in de kijker

In het onderzoek aan het departement in de voorbije jaren nemen taaldidactiek, (ver)taaltechnologie, tekstwetenschap, vertaalwetenschap en tolkwetenschap een belangrijke plaats in. Vanwege hun toepassingsgericht karakter dragen ze sterk bij tot de academische kwaliteiten van de opleiding. Vanuit die domeinen zijn ook een aantal belangrijke projecten opgestart zoals het project Nederlandse taalunie - Commissie terminologie, NedTerm, de Lingua projecten, de geannoteerde bibliografie op het gebied van de vertaal- en tolkwetenschap Translation studies bibliography en het project Steunpunt literair vertalen ter ondersteuning van de deskundigheid van literaire vertalers. Andere belangrijke projecten zijn de Europese projecten GROTIUS en AGIS rond juridisch vertalen en gerechtstolken. Daarnaast toont de academische bibliografie duidelijk hoe een aantal docenten actief blijven, onder meer op het domein van de literatuurwetenschap. Het departement Toegepaste Taalkunde levert ten slotte belangrijke onderzoeksbijdragen op het gebied van ISO-normen voor terminologie en vertalen.

Het taaldidactisch en taaltechnologisch onderzoek richt zich in de eerste plaats op de ondersteuning van nieuwe onderwijsvormen voor de taalverwerving in de eerste cyclus. Vertaaltechnologisch en terminologisch onderzoek wordt uitgebouwd ter ondersteuning van het technisch en wetenschappelijk vertalen. In het kader van de toegenomen aandacht voor zakelijke communicatie (en zakelijk vertalen) is een grotere aandacht voor de tekstwetenschap gegroeid. De tekstsoortelijke aanpak in de bovenbouw van het curriculum is hierop gesteund. Ook hier zijn projecten gepland zoals de ontwikkeling van een online writing center dat gericht is op het genre van de wetenschappelijke teksten. Het is specifiek bedoeld om de studenten voor te bereiden op en te ondersteunen bij het schrijven van een bachelorpaper en masterthesis. De vertaalwetenschap levert een belangrijke bijdrage via de opleidingsonderdelen Vertaalwetenschap en Vertaalreflecties en biedt een methodologisch kader voor de master Vertalen en voor de module Literaire vertaling. De aandacht voor de tolkwetenschap wordt weerspiegeld in de opleidingsonderdelen Tolkwetenschap en het onderzoek naar tolkdidactiek op het vlak van juridisch tolken resulteerde in een opleidingstraject voor gerechtstolken. Een belangrijk onderzoeksprogramma in dit kader is het project Vertaalgeheugen en terminologie management systeem (TMS) voor juridisch Nederlands, Frans en Duits dat inspeelt op de nood aan coherente en eenduidige juridische terminologie en fraseologie in de context van het vertalen van juridische documenten.

Dat wetenschappelijk onderzoek nauw verweven kan zijn met het onderwijs blijkt verder uit de handelingen van een symposium over Vlaamse identiteit in het kader van de DOG cultuurwetenschap dat vrijwel geheel uit bijdragen van docenten van het eigen instituut bestaat en in het onderwijs wordt gebruikt.

Onderzoek binnen de Associatie K.U.Leuven

Het departement Toegepaste Taalkunde investeert niet alleen in (toegepast) onderzoek dat de academisering van zijn opleidingen ten goede komt, maar participeert eveneens in onderzoek dat de eigen instelling overstijgt. Binnen de Associatie K.U.Leuven is er reeds een nauwe samenwerking op gang gebracht, onder meer door ingediende of reeds lopende projecten en de aangevraagde en grotendeels goedgekeurde onderzoeksaffiliaties. Vanuit het departement Toegepaste Taalkunde zijn de volgende ZwOP’s (Zwaartepuntonderzoeksprogramma’s) ingediend vanuit de onderzoeksdomeinen vertaalwetenschap, tolkwetenschap, taaldidactiek, tekstwetenschap, cognitieve linguistiek, terminologie en taaltechnologie en journalistiek:

• Ontwerp van een algemene theorie van de vertaling. Eerste aanzet: implicaties van de 'Opgave van de vertaling' W. Benjamin voor een algemene vertaaltheorie | promotor dr. Henri Bloemen
• Vertaalgeheugen en terminologiemanagment systeem voor juridisch Nederlands, Frans en Duits | promotor dr. Hendrik Kockaert
• Peer en self-assessment in CAIT | promotor dr. Heidi Salaets
• Taalcreativiteit in interactioneel discours | promotor dr. Paul Sambre
• Media en vertaling | promotor dr. Luc Van Doorslaer
• Gestuurde woordenschatverwerving in een vreemde taal | promotor dr. Paul Pauwels
• De analyse van narratieven over Wereldoorlog II | promotor dr. Dorien Van de Mieroop